{"id":7517,"date":"2025-04-04T14:06:26","date_gmt":"2025-04-04T12:06:26","guid":{"rendered":"https:\/\/kwintesencja.art\/?p=7517"},"modified":"2025-05-10T15:19:42","modified_gmt":"2025-05-10T13:19:42","slug":"artysta-mitologii-smierci-i-swiatla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/2025\/04\/04\/artysta-mitologii-smierci-i-swiatla\/","title":{"rendered":"Mitologia, \u015bmierci i \u015bwiat\u0142a"},"content":{"rendered":"\n

Dzieci\u0144stwo, wojenne traumy i \u015bmier\u0107 brata<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Jan Lebenstein urodzi\u0142 si\u0119 5 stycznia 1930 roku w Brze\u015bciu nad Bugiem, ale dorasta\u0142 w Warszawie. Wybuch II wojny \u015bwiatowej w 1939 roku brutalnie przerwa\u0142 jego dzieci\u0144stwo. Do\u015bwiadczenie okupacji, widok zag\u0142ady miasta i ludzkiego cierpienia na trwa\u0142e wp\u0142yn\u0119\u0142y na jego wyobra\u017ani\u0119 i wra\u017cliwo\u015b\u0107 artystyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z najbardziej bolesnych moment\u00f3w w jego \u017cyciu by\u0142a \u015bmier\u0107 starszego brata<\/strong>, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w czasie wojny. Ta strata pozostawi\u0142a w Lebensteinie g\u0142\u0119boki \u015blad, cho\u0107 nigdy nie m\u00f3wi\u0142 o niej publicznie. Motyw dw\u00f3ch postaci \u2013 jednej dominuj\u0105cej, drugiej mniejszej i bardziej efemerycznej \u2013 cz\u0119sto powraca w jego pracach, co mo\u017cna interpretowa\u0107 jako pod\u015bwiadome upami\u0119tnienie zmar\u0142ego brata.<\/p>\n\n\n\n

Po wojnie, ju\u017c jako m\u0142ody cz\u0142owiek, Lebenstein wr\u00f3ci\u0142 do nauki w ruinach Warszawy. W 1948 roku rozpocz\u0105\u0142 studia na Akademii Sztuk Pi\u0119knych pod kierunkiem Artura Nachta-Samborskiego. W czasach, gdy w sztuce dominowa\u0142 socrealizm, on konsekwentnie pod\u0105\u017ca\u0142 w\u0142asn\u0105 drog\u0105, eksploruj\u0105c mroczne, metafizyczne tematy i unikaj\u0105c propagandowych wzorc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

\u201eFigury osiowe\u201d \u2013 prze\u0142om i mi\u0119dzynarodowy sukces<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

W 1959 roku Lebenstein zdoby\u0142 Grand Prix na I Mi\u0119dzynarodowym Biennale M\u0142odych w Pary\u017cu<\/strong> za sw\u00f3j cykl \u201eFigury osiowe\u201d<\/strong>. By\u0142y to prace przedstawiaj\u0105ce hieratyczne, symetryczne postacie przypominaj\u0105ce totemy, staro\u017cytne b\u00f3stwa czy figury z prymitywnych rytua\u0142\u00f3w. Sukces otworzy\u0142 mu drzwi do mi\u0119dzynarodowej kariery.<\/p>\n\n\n\n

Po tym triumfie postanowi\u0142 na sta\u0142e osiedli\u0107 si\u0119 w Pary\u017cu, gdzie znalaz\u0142 przestrze\u0144 do swobodnej tw\u00f3rczo\u015bci. Tam nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Jerzym Giedroyciem i parysk\u0105 \u201eKultur\u0105\u201d<\/strong>, dla kt\u00f3rej tworzy\u0142 ilustracje i grafiki.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Bestiarium, mitologia i \u201eFolwark zwierz\u0119cy\u201d<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

W kolejnych latach jego sztuka ewoluowa\u0142a w stron\u0119 surrealistycznych, niepokoj\u0105cych wizji. Stworzy\u0142 cykl obraz\u00f3w, na kt\u00f3rych pojawiaj\u0105 si\u0119 hybrydyczne istoty<\/strong> \u2013 po\u0142\u0105czenie ludzi i zwierz\u0105t, przypominaj\u0105ce mityczne chimery, mutanty czy postaci z koszmar\u00f3w sennych.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Lebenstein by\u0142 r\u00f3wnie\u017c autorem ilustracji do \u201eFolwarku zwierz\u0119cego\u201d<\/strong> George\u2019a Orwella. Jego wizja tej antytotalitarnej powie\u015bci by\u0142a wyj\u0105tkowo sugestywna \u2013 zwierz\u0119ta, cho\u0107 ubrane w ludzkie atrybuty jak cylindry i okulary, nabiera\u0142y upiornej ekspresji, co pot\u0119gowa\u0142o ich groteskowo\u015b\u0107 i okrucie\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Witra\u017ce \u2013 malarstwo \u015bwiat\u0142a i duchowo\u015bci<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Chocia\u017c Lebenstein znany jest przede wszystkim jako malarz i grafik, warto wspomnie\u0107, \u017ce zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce sztuk\u0105 sakraln\u0105<\/strong> \u2013 zw\u0142aszcza tworzeniem witra\u017cy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z jego najwa\u017cniejszych projekt\u00f3w by\u0142 cykl witra\u017cy dla ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Marcina w Pary\u017cu<\/strong>. Jego niezwyk\u0142e, abstrakcyjno-symboliczne kompozycje harmonijnie wpisuj\u0105 si\u0119 w przestrze\u0144 sakraln\u0105, tworz\u0105c niepowtarzaln\u0105 gr\u0119 \u015bwiat\u0142a i koloru. Witra\u017ce Lebensteina, cho\u0107 dalekie od klasycznych biblijnych przedstawie\u0144, w subtelny spos\u00f3b nawi\u0105zuj\u0105 do mistycznych temat\u00f3w obecnych w jego malarstwie \u2013 pe\u0142ne s\u0105 skomplikowanych, organicznych form i pulsuj\u0105cych barw.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Artysta stworzy\u0142 r\u00f3wnie\u017c witra\u017ce w kaplicy polskiej w ko\u015bciele Saint-Germain-des-Pr\u00e9s w Pary\u017cu<\/strong>. Ich charakterystyczna estetyka \u2013 mroczna, pe\u0142na tajemnicy, ale jednocze\u015bnie przenikni\u0119ta delikatnym \u015bwiat\u0142em \u2013 wpisuje si\u0119 w jego fascynacj\u0119 metafizyk\u0105 i transcendencj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Witra\u017ce Lebensteina by\u0142y jego osobist\u0105 interpretacj\u0105 \u015bwiat\u0142a jako symbolu duchowo\u015bci i wewn\u0119trznego o\u015bwiecenia<\/strong>. Cho\u0107 r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od jego malarskich bestiariuszy, mia\u0142y wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0119 \u2013 aur\u0119 tajemnicy i niepokoju, balansowanie na granicy jawy i snu.<\/p>\n\n\n\n

Kolor, \u015bwiat\u0142o i melancholia<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Lebenstein w swojej tw\u00f3rczo\u015bci cz\u0119sto u\u017cywa\u0142 z\u0142ota, br\u0105z\u00f3w, b\u0142\u0119kit\u00f3w i szaro\u015bci<\/strong>, co nadawa\u0142o jego obrazom wra\u017cenie staro\u017cytnych ikon czy manuskrypt\u00f3w. Jego sztuka by\u0142a jak artefakt z innej epoki<\/strong>, nios\u0105cy w sobie nieodgadnione znaczenie.<\/p>\n\n\n\n

Nigdy nie uleg\u0142 modom artystycznym \u2013 nie zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do abstrakcji, nie pod\u0105\u017cy\u0142 za konceptualizmem. Zamiast tego konsekwentnie budowa\u0142 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 mitologi\u0119 \u2013 \u015bwiat pe\u0142en symboli, metafizycznych przestrzeni i osobistych demon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Powr\u00f3t do Polski i ostatnie lata<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

W 1992 roku, mimo lat sp\u0119dzonych we Francji, Lebenstein zosta\u0142 odznaczony Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski<\/strong>, a w 1998 roku uhonorowano go Nagrod\u0105 im. Jana Cybisa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Zmar\u0142 28 maja 1999 roku w Krakowie. Pozostawi\u0142 po sobie niezwyk\u0142y dorobek \u2013 pe\u0142en tajemnicy, dramatyzmu i \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re przewija\u0142o si\u0119 nie tylko w jego witra\u017cach, ale i w ca\u0142ej jego tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Ciekawostki o arty\u015bcie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

? \u015amier\u0107 brata ukszta\u0142towa\u0142a jego wra\u017cliwo\u015b\u0107.<\/strong> Cho\u0107 nigdy nie m\u00f3wi\u0142 o tym wprost, w jego sztuce cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 motywy dw\u00f3ch postaci \u2013 by\u0107 mo\u017ce symboliczne odniesienie do utraconego brata.<\/p>\n\n\n\n

? By\u0142 outsiderem.<\/strong> Nie szuka\u0142 rozg\u0142osu, nie poddawa\u0142 si\u0119 \u017cadnym modom, konsekwentnie budowa\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny, unikalny \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n

? Kocha\u0142 literatur\u0119.<\/strong> Ilustrowa\u0142 ksi\u0105\u017cki, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z literackim \u015brodowiskiem emigracyjnym i inspirowa\u0142 si\u0119 filozofi\u0105 oraz mistyk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

? Tworzy\u0142 niezwyk\u0142e witra\u017ce.<\/strong> Jego projekty dla ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Pary\u017cu do dzi\u015b wzbudzaj\u0105 podziw i zachwyt.<\/p>\n\n\n\n

? Jego obrazy s\u0105 dzi\u015b bardzo cenione.<\/strong> Na aukcjach dzie\u0142a Lebensteina osi\u0105gaj\u0105 wysokie ceny, a jego sztuka zyskuje coraz wi\u0119ksze uznanie w\u015br\u00f3d kolekcjoner\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Lebenstein by\u0142 tw\u00f3rc\u0105, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 w swojej sztuce \u015bwiat realny i \u015bwiat mit\u00f3w<\/strong>, przestrze\u0144 rzeczywist\u0105 i senn\u0105, \u015bwiat\u0142o i mrok. Jego sztuka, cho\u0107 pe\u0142na niepokoju, by\u0142a te\u017c niezwykle refleksyjna \u2013 jakby pr\u00f3bowa\u0142a odnale\u017a\u0107 w chaosie \u015bwiata pewien metafizyczny porz\u0105dek.<\/h3>\n\n\n\n

Dzi\u015b, ponad 20 lat po jego \u015bmierci, jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wci\u0105\u017c fascynuje i sk\u0142ania do refleksji nad natur\u0105 ludzkiej egzystencji, przemijaniem i duchowo\u015bci\u0105<\/strong>, kt\u00f3r\u0105 zawar\u0142 zar\u00f3wno w swoich obrazach, jak i niezwyk\u0142ych, pulsuj\u0105cych \u015bwiat\u0142em witra\u017cach.
Do\u0142\u0105cz do\u00a0FB, aby \u015bledzi\u0107 ciekawostki z\u00a0\u017cycia artyst\u00f3w<\/strong> \u2013 LINK DO\u00a0FACEBOOKA<\/a>
Zobacz prace artysty w\u00a0Galerii Sztuki Quintessence <\/strong>\u2013 LINK DO\u00a0PRAC LEBENSTEINA<\/a><\/p>\n\n\n\n

Wpis w\u00a0oparciu o\u00a0materia\u0142y z ksi\u0105\u017cki \u201eSzyfr Lebensteina” Szyfr Lebensteina. Polska w XX wieku. \u015aladami rysunk\u00f3w Jana Lebensteina. Autor: \u0141ukasz Kami\u0144ski, Marek Nowakowski.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0141\u0105czy\u0142 \u015bwiat realny i \u015bwiat mit\u00f3w, przestrze\u0144 rzeczywist\u0105 i senn\u0105, \u015bwiat\u0142o i mrok.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7733,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[20,17],"tags":[],"class_list":["post-7517","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-grafika","category-malarstwo"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t