{"id":59,"date":"2022-03-07T10:34:00","date_gmt":"2022-03-07T09:34:00","guid":{"rendered":"http:\/\/artday-wp.wossthemes.com\/?p=59"},"modified":"2022-03-09T22:31:12","modified_gmt":"2022-03-09T21:31:12","slug":"push-button-civilisation","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/2022\/03\/07\/push-button-civilisation\/","title":{"rendered":"Push button civilisation"},"content":{"rendered":"

Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wyku\u0142 pierwszy m\u0142ot, m\u00f3g\u0142 nim rozbi\u0107 skorup\u0119 orzecha kokosowego, albo czaszk\u0119 nieprzyjaciela. Jednak nienawi\u015b\u0107 jego m\u0142ota ograniczona by\u0142a si\u0142\u0105 nienawi\u015bci podobnego mu stworzenia. \u0141uk mierzy\u0142 celno\u015b\u0107 z \u0142ukiem. Cz\u0142owiek dzisiejszy, kt\u00f3ry siedz\u0105c w fotelu mo\u017ce zniszczy\u0107 przez naci\u015bni\u0119cie guzika egzystencje nieznanych mu milion\u00f3w ludzi, ograniczony jest w tej anonimowej nienawi\u015bci w\u0142asnym l\u0119kiem, w\u0142asnym szale\u0144stwem lub w\u0142asnym charakterem. <\/span><\/p>\n

<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

I \u017ar\u00f3d\u0142o l\u0119ku si\u0119 przesun\u0119\u0142o. Oficer, kt\u00f3ry posy\u0142a\u0142 transport kobiet o czarnych oczach do gazu, nie ba\u0142 si\u0119 ich. Ba\u0142 si\u0119 swego prze\u0142o\u017conego. Gdy\u017c naciskaj\u0105cy sygna\u0142 \u015bmierci nie podejmuje decyzji sam. I nie wykonuje jej sam. On jest tylko jednym z k\u00f3\u0142ek. Ale w kr\u00f3lestwie mechanizmu, wbrew pozorom, warto\u015b\u0107 wolno\u015bci woli jednego cz\u0142owieka jest o wiele wi\u0119ksza i gro\u017aniejsza ni\u017c w kr\u00f3lestwie \u0142uku. Cz\u0142owiek naciskaj\u0105cy guzik musi s\u0142ucha\u0107 rozkaz\u00f3w cudzych, albo mo\u017ce ich nie pos\u0142ucha\u0107. Wtedy oporne k\u00f3\u0142eczko ulegnie zmia\u017cd\u017ceniu, ale mechanizm zepsuje si\u0119, ewentualnie nawet mo\u017ce przesta\u0107 dzia\u0142a\u0107. O tym musimy pami\u0119ta\u0107 na pociech\u0119, gdy powtarzamy smutn\u0105 nazw\u0119 naszego czasu: \u201epush button civilisation\u201d – cywilizacji naci\u015bni\u0119cia guzika.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

[Andrzej Banach \u2013 Hasior \/1964]<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw Hasior – rze\u017abiarz, malarz, scenograf, pedagog, jeden z najwybitniejszych polskich artyst\u00f3w powojennych. Uznawany za prekursora pop-artu i sztuki asambla\u017cu w Polsce.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Urodzony w 1928 roku w Nowym S\u0105czu.
W 1947 roku rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w Pa\u0144stwowym Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem pod kierunkiem Antoniego Kenara. Po maturze w 1952 roku wyjecha\u0142 do Warszawy, gdzie rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Rze\u017aby Akademii Sztuk Pi\u0119knych.
W latach 1952-1958 studiowa\u0142 w pracowni prof. Mariana Wnuka. Tam obroni\u0142 dyplom – ceramiczne \u201eStacje M\u0119ki Pa\u0144skiej\u201d, kt\u00f3re obecnie znajduj\u0105 si\u0119 w ko\u015bciele pod wezwaniem \u015aw. Kazimierza w Nowym S\u0105czu.
W latach 1958-1968 roku pracowa\u0142 jako nauczyciel w Pa\u0144stwowym Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem. W p\u00f3\u017aniejszych latach prowadzi\u0142 tak\u017ce zaj\u0119cia w Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Sztuk Plastycznych we Wroc\u0142awiu.

W 1959 roku, wraz z uczniami ze szko\u0142y Kenara, zrealizowa\u0142 w Zakopanem pomnik \u201eRatownikom g\u00f3rskim\u201d. W tym samym roku otrzyma\u0142 stypendium francuskiego Ministerstwa Kultury i odby\u0142 samotn\u0105 podr\u00f3\u017c motocyklem do Pary\u017ca, by tam przez dwa miesi\u0105ce praktykowa\u0107 w pracowni s\u0142ynnego rze\u017abiarza Ossipa Zadkina. Swoje wra\u017cenia zapisywa\u0142 w dzienniku, kt\u00f3ry zosta\u0142 wydany w latach osiemdziesi\u0105tych XX wieku.

W 1961 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem mi\u0119dzynarodowej grupy artyst\u00f3w i pisarzy \u201ePhases\u201d skupionej wok\u00f3\u0142 pisma o tej samej nazwie.

W\u0142adys\u0142aw Hasior by\u0142 artyst\u0105 totalnym. Swoj\u0105 wyobra\u017ani\u0105 si\u0119ga\u0142 w nieznane, szuka\u0142 nowych \u015brodk\u00f3w wyrazu, \u0142\u0105cz\u0105c rze\u017ab\u0119 z malarstwem, architektur\u0105 i rzemios\u0142em artystycznym.
Najwa\u017cniejsze dla niego by\u0142o wywo\u0142anie wra\u017cenia i do\u015bwiadczenie.
Fascynowa\u0142 go rodzaj materia\u0142u i to jakie emocje, czy skojarzenia mo\u017ce on ze sob\u0105 nie\u015b\u0107.
Tak\u017ce rodzimy folklor, sztuka ludowa, religijno\u015b\u0107 i jej magiczny charakter by\u0142 dla niego inspiracj\u0105.
W ten spos\u00f3b artysta prowadzi\u0142 dialog pomi\u0119dzy rzeczywisto\u015bci\u0105 i mitologi\u0105, badaj\u0105c zjawiska socjologii i kultury, pr\u00f3buj\u0105c \u0142\u0105czy\u0107 tradycj\u0119 z nowoczesno\u015bci\u0105.

Od 1958 roku Hasior tworzy \u201easambla\u017ce\u201d – tr\u00f3jwymiarowe kompozycje. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce Hasior by\u0142 prekursorem tego rodzaju sztuki w Polsce.
Do tworzenia tych przestrzennych kompozycji artysta wykorzystywa\u0142 zdegradowane elementy cywilizacji technicznej, budowa\u0142 cz\u0142ekokszta\u0142tne wizerunki z drutu, myd\u0142a, pot\u0142uczonych lusterek, zardzewia\u0142ych rur, tworz\u0105c z nich przejmuj\u0105ce metafory ludzkiej egzystencji.
Hasior uwa\u017ca\u0142, \u017ce przedmioty te maj\u0105 si\u0142\u0119 sugerowania tre\u015bci, niekt\u00f3re wr\u0119cz emanuj\u0105 atmosfer\u0105 jakiej\u015b katastrofy, jak np. rozbite szk\u0142o. S\u0105 nosicielami metafor, sugestii poetyckich.<\/p>\n\n\n\n

U\u017cywam materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re co\u015b znacz\u0105. Ka\u017cdy przedmiot ma sw\u00f3j sens, a z\u0142o\u017cone daj\u0105 aforyzm. Aforyzm jest bardzo podobny do prawdy, ale nie jest sam\u0105 prawd\u0105. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 uwa\u017cam za prowokacj\u0119: intelektualn\u0105, tw\u00f3rcz\u0105.<\/strong><\/p>W\u0142adys\u0142aw Hasior<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

W tym okresie Hasior podejmuje trudne tematy wojny, jak okrucie\u0144stwo, rozpacz, tortury, \u015bmier\u0107, kl\u0119ska. Powstaj\u0105 wtedy prace: \u201eNiobe” (1961), \u201ePrzes\u0142uchanie anio\u0142a” (1962), \u201e\u015aw. \u0141otr” (1962), \u201eIkar” (1962).<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Kolejnym przyk\u0142adem jego nowatorskiej sztuki by\u0142y \u201esztandary\u201d, do kt\u00f3rych czerpa\u0142 inspiracj\u0119 m.in. z ko\u015bcielnych chor\u0105gwi procesyjnych.
Jak przyzna\u0142 artysta: \u201ePocz\u0105tkowo chcia\u0142em zadrwi\u0107 z pompatyczno\u015bci i od\u015bwi\u0119tno\u015bci sztandar\u00f3w, jednak z czasem zafascynowa\u0142a mnie ich niezwyk\u0142a forma plastyczna\u201d
Na Jego sztandarach pojawiaj\u0105 si\u0119 wizerunki dawnych i wsp\u00f3\u0142czesnych idoli \u201eRomeo i Julia” (1969), \u201eYma Sumac\u201d (1970) – peruwia\u0144ska \u015bpiewaczka operowa i aktorka, czy \u201eSztandar \u015bw. Emeryta\u201d (1971).<\/p>\n\n\n\n

W roku 1973 artysta zorganizowa\u0142 we wsi \u0141\u0105cko \u201e\u015awi\u0119to kwitn\u0105cej jab\u0142oni\u201d, podczas kt\u00f3rego oddzia\u0142 stra\u017cy po\u017carnej oraz licznie zgromadzeni mieszka\u0144cy w\u0119drowali ze sztandarami Hasiora po okolicznych sadach i wzg\u00f3rzach. Zdarzenie to nawi\u0105zywa\u0142o do japo\u0144skiej tradycji \u015bwi\u0119ta kwitn\u0105cej wi\u015bni i by\u0142o po\u0142\u0105czeniem \u015bwi\u0119ta sztuki ze \u015bwi\u0119tem ludycznym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u201eKontrastem dla wody jest ogie\u0144, ziemia i powietrze. Tak\u0105 klasyfikacje ustalono straszliwie dawno – wtedy, kiedy ludzie nie umieli si\u0119 doliczy\u0107 wszystkich \u017cywio\u0142\u00f3w, bo – o dziwo – jest ich o jeden wi\u0119cej. Pi\u0105tym \u017cywio\u0142em jest ludzka zdolno\u015b\u0107 fantazjowania\u201d.<\/strong><\/p>W\u0142adys\u0142aw Hasior<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

W swoje realizacje pomnikowe artysta w\u0142\u0105cza\u0142 dzia\u0142ania \u017cywio\u0142\u00f3w: wody, powietrza i ognia.
Pomnik \u201ePrometeusz rozstrzelany\u201d (1964) ma w sobie \u017ar\u00f3d\u0142o wody i miejsce na ogie\u0144, a we wznosz\u0105cych si\u0119 na Prze\u0142\u0119czy Snozkiej \u201eOrganach\u201d (1966) artysta zamontowa\u0142 piszcza\u0142ki, na kt\u00f3rych wiatr mia\u0142 komponowa\u0107 swoj\u0105 muzyk\u0119. Ogie\u0144 za\u015b Hasior wielokrotnie wykorzystywa\u0142 na prze\u0142omie lat siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych w swoich realizacjach plenerowych: \u201eP\u0142omienne ptaki” w Szczecinie oraz pomnik \u201eTym, co walczyli o polsko\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107 Ziem Pomorza” w Koszalinie, a w roku 1992 \u201eP\u0142on\u0105ce sztandary” w Nowym S\u0105czu.<\/p>\n\n\n\n

Artysta zmar\u0142 14 lipca 1999 roku w Krakowie, a zosta\u0142 pochowany na P\u0119ksowym Brzysku w Zakopanem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Prace artysty mo\u017cna zobaczy\u0107 w Galerii W\u0142adys\u0142awa Hasiora, filii Muzeum Tatrza\u0144skiego (Stara Le\u017cakownia) w Zakopanem. A tak\u017ce w muzeach: w Sztokholmie, Sao Paulo, Moskwie, Amsterdamie oraz Muzeach Narodowych w Krakowie, Poznaniu, Warszawie, Wroc\u0142awiu oraz Muzeum Sztuki w \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawostki z \u017cycia artysty:<\/h2>\n\n\n\n
  • W\u0142adys\u0142aw Hasior nie rozstawa\u0142 si\u0119 z aparatem fotograficznym. By\u0142 obserwatorem – dokumentalist\u0105 i kolekcjonerem widok\u00f3w Polski powiatowej. Dokumentowa\u0142 on domy na polskiej prowincji z lat 60. i 70., opony zdobi\u0105ce ogr\u00f3dki, kapliczki, cmentarne nagrobki, dekoracje witryn sklepowych, korzenioplastyk\u0119, krasnale w ogr\u00f3dkach itp. Zgromadzone prze\u017arocza opowiadaj\u0105 o tkwi\u0105cej w ludziach potrzebie upi\u0119kszania sobie \u017cycia, o sztuce, czy raczej pseudo-sztuce, kt\u00f3r\u0105 odnajdywa\u0142 na placach i skwerach miast i miasteczek w czasach PRL-u.<\/li><\/ul>\n\n\n\n
    • Hasior prowadzi\u0142 w swojej galerii swoisty salon artystyczny, kt\u00f3ry nazywa\u0142 przewrotnie \u201e\u015bwietlic\u0105 powiatow\u0105\u201d. Prezentowa\u0142 go\u015bciom owe kolekcje slajd\u00f3w, prowadzi\u0142 wyk\u0142ady o sztuce, rozbudzaj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 plastyczn\u0105 w odbiorcach.<\/li>
    • Na pocz\u0105tku lat 70. artysta wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 te\u017c z Teatrem Polskim we Wroc\u0142awiu, projektuj\u0105c scenografie do sztuk: \u201eRzecz ludzka\u201d i \u201eDon Juan\u201d.<\/li>
    • Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 szokowa\u0142a i zachwyca\u0142a, wzbudza\u0142a skrajne emocje i oceny. Jako jeden z niewielu artyst\u00f3w tamtych czas\u00f3w zyska\u0142 status \u201egwiazdy\u201d, bliski popularno\u015bci znanego aktora filmowego, czy muzyka rockowego.<\/li><\/ul>\n\n\n\n

      Zdj\u0119cia udost\u0119pnione dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: Muzeum Tatrza\u0144skiego im. Dra Tytusa Cha\u0142ubi\u0144skiego w Zakopanem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wyku\u0142 pierwszy m\u0142ot, m\u00f3g\u0142 nim rozbi\u0107 skorup\u0119 orzecha kokosowego, albo czaszk\u0119 nieprzyjaciela. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1277,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[18,16],"tags":[84,87,88,86,85],"class_list":["post-59","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rzezba","category-accessories","tag-hasior","tag-ogien","tag-rzezby","tag-wojna","tag-zywioly"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=59"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1319,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59\/revisions\/1319"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=59"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=59"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=59"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}