{"id":1556,"date":"2022-03-27T19:14:46","date_gmt":"2022-03-27T17:14:46","guid":{"rendered":"https:\/\/kwintesencja.art\/?p=1556"},"modified":"2022-11-19T16:10:49","modified_gmt":"2022-11-19T15:10:49","slug":"olsnienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/2022\/03\/27\/olsnienie\/","title":{"rendered":"Ol\u015bnienie"},"content":{"rendered":"\n

\u0179r\u00f3d\u0142em wizji, czy \u2013 jak m\u00f3wi\u0142 malarz \u201eol\u015bnienia”,
nie jest niezwyk\u0142y temat i sytuacja,
ale nagle, w momencie, ujrzany wycinek rzeczywisto\u015bci,
zaskakuj\u0105ca kombinacja form, gra kolor\u00f3w.
Malarstwo ma ten szok przed\u0142u\u017cy\u0107, odda\u0107 wzruszenie,
zatrzyma\u0107 kawa\u0142ek \u015bwiata. <\/p>J\u00f3zef Czapski<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Biografia Czapskiego, to jedna z najpi\u0119kniejszych polskich biografii XX w. Jego droga do sztuki wcale nie by\u0142a taka oczywista. By\u0142 wszechstronnie utalentowany, m\u00f3g\u0142 realizowa\u0107 si\u0119 w ka\u017cdej wybranej dziedzinie, a wybra\u0142 malarstwo. Pracowa\u0142 z trudem, niepewnie, lecz utwierdzaj\u0105c si\u0119 w przekonaniu, \u017ce malowanie jest g\u0142\u00f3wnym celem jego \u017cycia. Sztuka by\u0142a rado\u015bci\u0105, w kt\u00f3rej trwa\u0142 uporczywie, do ko\u0144ca.
Jego malarstwo uczy dostrzega\u0107 to, co cz\u0119sto umyka naszej uwadze: pi\u0119kno zwyczajno\u015bci i drugiego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Konstanty Jele\u0144ski pisa\u0142 o nim: \u201eCzapski przypomina w\u0142\u00f3cz\u0105cego si\u0119 z przewieszonym aparatem fotografa. Nie goni za obrazem, na odwr\u00f3t, to jego obraz porywa nagle, przemieniaj\u0105c wierne widzenie w b\u0142yskawiczn\u0105 wizj\u0119. Migawk\u0119 obiektywu zast\u0119puje szkic\u2026 klisze tak utrwalon\u0105 b\u0119dzie p\u00f3\u017aniej Czapski wywo\u0142ywa\u0142 w ciemni swojej pami\u0119ci”<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Pejza\u017c z Marsylii – kolekcja prywatna<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Czapski zawsze mia\u0142 przy sobie notes i zapisywa\u0142 swoje przemy\u015blenia. Pozostawi\u0142 po sobie dzienniki, eseje, a tak\u017ce obfit\u0105 korespondencj\u0119 na temat w\u0142asnego warsztatu tw\u00f3rczego. Skrupulatnie notowa\u0142, co w da-nym dniu maluje, co si\u0119 uda\u0142o, co si\u0119 nie uda\u0142o i dlaczego, jak ustawia martw\u0105 natur\u0119, gdzie by\u0142, kogo spotka\u0142 i jak si\u0119 to ma do jego samopoczucia. Uwiecznia\u0142 wra\u017cenia nie tylko p\u0119dzlem, ale tak\u017ce o\u0142\u00f3wkiem.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Jeden z notatnik\u00f3w – MNK<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Po wczesnym okresie postimpresjonizmu \u2013 Czapski w dojrza\u0142ych obrazach zmierza\u0142 do lapidarnej ekspresji, stosuj\u0105c mocny kontur, groteskow\u0105 deformacj\u0119, szorstkie plamy i niesk\u0142adne kolory.
W wyborze najprostszych motyw\u00f3w: martwej natury, pejza\u017cu, portretu \u2013 pozostaje wierny kapistom, jednak wsz\u0119dzie, gdzie na obrazie zjawia\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek, razem z nim wkracza\u0142a do malarstwa dziwna nostalgia, nastr\u00f3j zadumy i osamotnienia. Czapski malowa\u0142 sceny zwyk\u0142e i codzienne: perony paryskiego metra, wn\u0119trza wagon\u00f3w, ma\u0142e bistra, odrapane \u015bciany. Na jego obrazach ludzie s\u0105 zm\u0119czeni, nieupozowani, wydobyci z anonimowego t\u0142umu uwa\u017cnym spojrzeniem malarza. Kadry obraz\u00f3w s\u0105 pozornie przypadkowe, jakby nie do ko\u0144ca udane po\u015bpieszne fotografie.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
MNK<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
MNK<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
MNK<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

J\u00f3zef Czapski (1896-1993) malarz i pisarz, diarysta, \u017co\u0142nierz Armii Andersa, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca Instytutu Literackiego i \u201eKultury\u201d paryskiej. Wybitny przedstawiciel kultury polskiej XX wieku. Cz\u0142owiek, kt\u00f3rego losy splot\u0142y si\u0119 z najokrutniejszymi wydarzeniami ostatniego stulecia historii Polski.<\/p>\n\n\n\n

Urodzony w Pradze, w rodzinie arystokratycznej. By\u0142 hrabi\u0105, cho\u0107 nie u\u017cywa\u0142 tego tytu\u0142u. M\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 w Petersburgu. Pocz\u0105tkowo studiowa\u0142 prawo, p\u00f3\u017aniej w 1918 r. wst\u0105pi\u0142 do warszawskiej Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych.<\/p>\n\n\n\n

W 1920 r. jako \u017co\u0142nierz Armii Ochotniczej uczestniczy\u0142 w wojnie polsko-bolszewickiej. Za zas\u0142ugi na polu bitewnym odznaczony Krzy\u017cem \u201eVirtuti Militari”.
W latach 1921-1924 studiowa\u0142 w Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie. Tam, pod p\u0142ywem profesora Pankiewicza, Czapski wraz z grup\u0105 student\u00f3w, m.in. Cybisem, Nachtem, Potworowskim, Waliszewskim wsp\u00f3\u0142tworzyli tzw. \u201eKomitet Paryski\u201d. W 1924 roku \u201ekapi\u015bci\u201d (skr\u00f3t od liter KP) wyjechali do Pary\u017ca, by poznawa\u0107 wielkich malarzy i szuka\u0107 nowych kierunk\u00f3w.
W Polsce, w tym czasie dominowa\u0142a malarstwo historyczne, kt\u00f3rego najwybitniejszym reprezentantem by\u0142 Matejko. \u201eKapi\u015bci\u201d szukali czego\u015b innego \u2013 \u201esi\u0142y\u201d kolory, harmonii barw, urody p\u0142\u00f3tna, przypominaj\u0105cego mieni\u0105ce si\u0119 tkaniny. Cz\u0142onkowie grupy w swoich obrazach odrzucali nie tylko temat, ale tak\u017ce lini\u0119, bry\u0142\u0119 i klasyczny \u015bwiat\u0142ocie\u0144. Wszystko budowali kolorem: przestrze\u0144, \u015bwiat\u0142o i ca\u0142\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119 obrazu. By\u0142o to zupe\u0142nie co\u015b nowego w polskiej sztuce, \u201ekapi\u015bci\u201d zainicjowali szko\u0142\u0119 \u201ekoloryzmu”.

Czapski, znakomicie znaj\u0105cy j\u0119zyk francuski, pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 opiekuna i organizatora, pomagaj\u0105c w kontaktach i organizuj\u0105c fundusze \u201ekapist\u00f3w\u201d podczas ich pobytu w Pary\u017cu. W tym czasie malowa\u0142 niewiele, ale bra\u0142 czynny udzia\u0142 w wystawach \u201eKomitetu Paryskiego\u201d. Do kraju powr\u00f3ci\u0142 w 1931 roku, nadal promuj\u0105c idee \u201ekapist\u00f3w\u201d.
We wrze\u015bniu 1939 roku Czapski dosta\u0142 si\u0119 do niewoli sowieckiej i zosta\u0142 internowany w obozie w Starobielsku. Dzi\u0119ki interwencji wp\u0142ywowych osobisto\u015bci Europy Zachodniej (hrabia de Castel, ksi\u0105\u017c\u0119 Bismarck, Radziwi\u0142\u0142, Lubomirski), Czapski unikn\u0105\u0142 \u015bmierci. Nale\u017ca\u0142 do nielicznej grupy ocalonych od \u015bmierci w Katyniu oficer\u00f3w. W latach 1941-42, z polecenia gen. Andersa, poszukiwa\u0142 dwudziestu tysi\u0119cy polskich je\u0144c\u00f3w zaginionych w ZSRR.
13 kwietnia 1943 r \u015bwiat obieg\u0142a informacja, podana przez Niemc\u00f3w o odkryciu masowych grob\u00f3w w Katyniu. Czapski swoje prze\u017cycia obozowe opisa\u0142 we \u201eWspomnieniach starobielskich” i “Na nieludzkiej ziemi “. Ksi\u0105\u017cki te, powi\u0105zania z gen. Andersem, jak r\u00f3wnie\u017c zaanga\u017cowanie w Instytucie Literackim zamkn\u0119\u0142y mu drog\u0119 do ojczyzny i uniemo\u017cliwi\u0142y obecno\u015b\u0107 w \u017cyciu artystycznym PRL-u.
Po wojnie J\u00f3zef Czapski osiad\u0142 we Francji, gdzie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 wspomniany Instytut Literacki i miesi\u0119cznik “Kultura”.
Wystawia\u0142 swoje prace w Szwajcarii, Pary\u017cu i Nowym Jorku. Malowa\u0142 pejza\u017ce, martwe natury, wn\u0119trza, rzadziej portrety. W latach 50. uczestniczy\u0142 w dw\u00f3ch wystawach w Polsce, a potem dopiero w latach 80. i 90. mo\u017cna by\u0142o w kraju zobaczy\u0107 jego sztuk\u0119.
P\u00f3\u017ane uznanie w Ojczy\u017anie sprawi\u0142o arty\u015bcie rado\u015b\u0107, ale s\u0119dziwy wiek uniemo\u017cliwi\u0142 wizyt\u0119 w kraju.
Zmar\u0142 12 stycznia 1993 roku we Francji, w wieku 97 lat.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
foto: Bohdan Paczkowski<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Prace J\u00f3zefa Czapskiego mo\u017cna zobaczy\u0107 m.in.: w Muzeum Narodowym w Krakowie w Pawilonie Czapskiego oraz w Pa\u0142acu w Kurozw\u0119kach.

Zdj\u0119cia udost\u0119pnione dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Muzeum Narodowemu w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n

Grafika tytu\u0142owa autorstwa Ewy Bilskiej.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

By\u0142 niepewny swego talentu i umiej\u0119tno\u015bci. Pomimo utraty wzroku \u2013 stworzy\u0142 niezapomniane dzie\u0142a. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1599,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[17,16],"tags":[105,106,108,107,104],"class_list":["post-1556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-malarstwo","category-accessories","tag-czapski","tag-kapisci","tag-kolorysci","tag-kp","tag-malarstwo"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1556"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3158,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1556\/revisions\/3158"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1599"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}