{"id":6596,"date":"2024-07-12T13:33:28","date_gmt":"2024-07-12T11:33:28","guid":{"rendered":"https:\/\/kwintesencja.art\/?p=6596"},"modified":"2024-09-13T10:44:34","modified_gmt":"2024-09-13T08:44:34","slug":"mark-rothko-sztuka-jako-objawienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/2024\/07\/12\/mark-rothko-sztuka-jako-objawienie\/","title":{"rendered":"Art as revelation"},"content":{"rendered":"

W dniach 18 pa\u017adziernika 2023 roku do 2 kwietnia 2024 roku w Fundacji Louis Vuitton <\/em>w Pary\u017cu odby\u0142a si\u0119 przekrojowa wystawa tw\u00f3rczo\u015bci Marcusa Rothkowitza – Marka Rothko <\/strong>(1903-1970), na kt\u00f3rej\u00a0zaprezentowano 115 obraz\u00f3w artysty.
Wystawa by\u0142a pierwsz\u0105 retrospektyw\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 arty\u015bcie od czasu ekspozycji zorganizowanej w\u00a0Mus\u00e9e d’Artmoderne de la Ville de Paris<\/em> w\u00a01999 r. Do obecnej wystawy prace zosta\u0142y wypo\u017cyczone z licznych mi\u0119dzynarodowych kolekcji prywatnych \u2013 w tym rodzinnej kolekcji artysty, a tak\u017ce z presti\u017cowych muze\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie, m.in. National Gallery of Art<\/em> i Phillips Collection <\/em>w Waszyngtonie oraz Tate Gallery<\/em> w Londynie. G\u0142\u00f3wnym kuratorem tej gigantycznej wystawy by\u0142a Suzanne Pag\u00e9 \u2013 dyrektorka artystyczna Fundacji Louis Vuitton <\/em>i Christopher Rothko \u2013 syn artysty oraz, m. in. Magdalena Gemra \u2013 polska kuratorka, pracuj\u0105ca od lat w Pary\u017cu w wielu instytucjach kultury (obecnie w FLV w\u0142a\u015bnie), a wcze\u015bniej, m.in z Katarzyn\u0105 Kozyr\u0105 czy Miros\u0142awem Ba\u0142k\u0105. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Marka Rothko prezentowana by\u0142a na wystawie chronologicznie we wszystkich ogromnych przestrzeniach Fundacji, przedstawiaj\u0105c rozw\u00f3j artysty od prac najwcze\u015bniejszych – w\u00a0tym autoportretu malarza z\u00a01936 r. utrzymanego w\u00a0tonacji br\u0105z\u00f3w, przesyconych niesamowitym, wr\u0119cz profetycznym \u015bwiat\u0142em – poprzez ma\u0142o znane obrazy figuratywne, po dzie\u0142a abstrakcyjne, z\u00a0kt\u00f3rymi najbardziej jest kojarzony. Ekspozycj\u0119 otwiera\u0142y sceny intymne i\u00a0miejskie pejza\u017ce, wizje nowojorskiego metra \u2013 kt\u00f3re dominuj\u0105 w\u00a0tw\u00f3rczo\u015bci Rothko w\u00a0latach 30-tych XX wieku, jeszcze przed okresem inspirowanym staro\u017cytnymi mitami i\u00a0surrealizmem lat 40-tych. Wystawa skonstruowana by\u0142a w taki spos\u00f3b, aby sukcesywnie budowa\u0107 narastaj\u0105ce napi\u0119cie i oczekiwanie widza na spotkanie z ikonicznymi obrazami color field painting<\/em>. Jej narracja u\u0142o\u017cona by\u0142a zatem zgodnie ze zmieniaj\u0105cymi si\u0119 nastrojami, emocjami i malarskim poszukiwaniem malarza.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Mark Rothko odkry\u0142 swoje artystyczne powo\u0142anie stosunkowo p\u00f3\u017ano, bo w latach 30-tych XX wieku, a jego wczesne prace ju\u017c emanowa\u0142y jakim\u015b ponurym, depresyjnym nastrojem, charakteryzuj\u0105cym si\u0119 melancholi\u0105, mroczn\u0105 palet\u0105, samotnymi postaciami, odseparowanymi od siebie i \u015bwiata – tak przejmuj\u0105co czytelnym r\u00f3wnie\u017c i w p\u00f3\u017aniejszym okresie jego tw\u00f3rczo\u015bci. Emigracja \u017cydowskiej rodziny z \u0141otwy do Ameryki w latach 1910\/1913, rok p\u00f3\u017aniej \u015bmier\u0107 ojca, pogorszenie si\u0119 sytuacji finansowej rodziny, strach przed antysemityzmem, bieda i konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia pracy zarobkowej przez Marka
i tr\u00f3jk\u0119 jego rodze\u0144stwa pozostawi\u0142o w nim na zawsze g\u0142\u0119boki \u015blad \u2013 obsesj\u0119 na punkcie ludzkich dramat\u00f3w<\/strong><\/em>.<\/strong> Okropno\u015bci I i II wojny \u015bwiatowej oraz Holokaustu \u2013 tak jak u wielu innych artyst\u00f3w w tamtym czasie – zmusi\u0142y Rothko do poszukiwania nowego j\u0119zyka artystycznego. I w\u0142a\u015bnie, mniej wi\u0119cej oko\u0142o 1945 r., nast\u0105pi\u0142 u niego istotny zwrot w kierunku abstrakcji, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a mu w pe\u0142ni wyra\u017ca\u0107 tragiczny los cz\u0142owieka. Twierdzi\u0142 bowiem, \u017ce tworzywem jego prac by\u0142y dramaty, wynikaj\u0105ce z ludzkiej tragedii
i zawsze dziwi\u0142 si\u0119, \u017ce jego prace wywo\u0142uj\u0105 spok\u00f3j. <\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Jedyna dopuszczalna r\u00f3wnowaga to niepewno\u015b\u0107 przed momentem katastrofy… Zawsze jestem (dlatego) zdziwiony, gdy s\u0142ysz\u0119, \u017ce moje obrazy s\u0105 spokojne. S\u0105 \u0142z\u0105. Rodz\u0105 si\u0119 w przemocy. <\/strong><\/em>

W kolejnych galeriach ogromnych przestrzeni ekspozycyjnych FLV<\/em> otwiera\u0142 si\u0119 \u015bwiat czystego odczucia malarskiego, prezentowany przez prace z lat 50-tych i 60- tych. \u017b\u00f3\u0142ty, czerwony, niebieski, przeb\u0142yski bieli i ich bezkresny mglisty wymiar, wykraczaj\u0105cy poza ludzk\u0105 skal\u0119 mo\u017cliwo\u015bci obj\u0119cia wzrokiem ca\u0142ej p\u0142aszczyzny p\u0142\u00f3tna.

Ogromne znaczenie ma dla mnie skala \u2013 ludzka skala.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Nawarstwiaj\u0105ce si\u0119 geometryczne kszta\u0142ty i ich synteza, przepe\u0142nione barwn\u0105 wibracj\u0105 multiformy, <\/em>murale i wielkoformatowe panele w reprezentacji koloru i ich zestawie\u0144, monochromatyczne \u2018idee barwy\u2019 i niemal pozbawione koloru Black Forms – <\/em>to kolejne etapy wystawy. I co raz to bardziej pogr\u0105\u017cona w smutku paleta, wyra\u017caj\u0105c\u0105 g\u0142\u0119bokie ludzkie emocje: tragedi\u0119, ekstaz\u0119 i zag\u0142ad\u0119 w serii Seagram Murals<\/em>.

Nie interesuje mnie nic wi\u0119cej poza wyra\u017caniem najg\u0142\u0119bszych ludzkich emocji<\/strong>. <\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Przejmuj\u0105ce uczestnictwo widza w cierpieniu i pogarszaj\u0105cym si\u0119 stanie umys\u0142u malarza… Czasem sporadyczny i nag\u0142y przyp\u0142yw blasku, jak w serii Black on Grey<\/em> – dla wielu krytyk\u00f3w i historyk\u00f3w sztuki sugeruj\u0105cej puste pejza\u017ce. Wraz z tymi p\u0142\u00f3tnami eksponowane by\u0142y rze\u017aby Alberto Giacomettiego Id\u0105cy cz\u0142owiek <\/em>z nigdy niezrealizowanego wsp\u00f3lnego projektu obu artyst\u00f3w, zainicjowanego przez UNESCO w 1967 r. – w ostatnich salach galeryjnych FLV<\/em>.
Przejmuj\u0105ce… G\u0142\u0119bokie, bordowe czerwienie na ziemistym harmonijnym odcieniu br\u0105zu z karminowymi podtonami obraz\u00f3w Black on maroon<\/em>, w kt\u00f3rych kompozycyjne podzia\u0142y poziome, pionowe i kwadratowe – diametralnie zmieniaj\u0105ce poczucie przestrzeni u widza – s\u0105, jak wysychaj\u0105ca gleba krajobrazu ogl\u0105danego przez coraz to cia\u015bniej zamykaj\u0105ce si\u0119 okna. P\u0142\u00f3tna zosta\u0142y pierwotnie zam\u00f3wione do restauracji Four Seasons <\/em>w Seagram Building<\/em> w Nowym Jorku. Rothko pracowa\u0142 nad t\u0105 seri\u0105 od 1958 do 1959 roku, zanim ostatecznie wycofa\u0142 si\u0119 z projektu w 1960 roku, a w 1969 roku przekaza\u0142 dziewi\u0119\u0107 obraz\u00f3w Seagram Murals<\/em> na rzecz Tate Modern <\/em>w Londynie.
W dniu ich dostawy do galerii, 25 lutego 1970 r. znaleziono martwego Marka Rothko w jego pracowni. Odosobniony po rozstaniu z drug\u0105 \u017con\u0105, pogr\u0105\u017cony w g\u0142\u0119bokiej depresji (diagnoza t\u0119tniaka), w niemocy tw\u00f3rczej pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo.

Temat jest kluczowy i wa\u017cny jest tylko ten temat, kt\u00f3ry jest tragiczny i ponadczasowy. <\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Ale to chyba wszystko bardziej skomplikowane, ni\u017c si\u0119 tylko wydaje\u2026

Zaprzeczam, jakoby \u015bwiat sztuki mia\u0142 jakikolwiek obiektywny wygl\u0105d. \u015bwiat jest taki, jaki stworzy\u0142 artysta<\/strong>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zosta\u0142em malarzem, bo chcia\u0142em podnie\u015b\u0107 obraz na taki sam poziom intensywno\u015bci jak muzyka i poezja. <\/strong><\/em>

Na mo\u017cliwo\u015b\u0107 zobaczenia wystawy czeka\u0142am od dawna. Nigdy nie widzia\u0142am na \u017cywo \u017cadnego z obraz\u00f3w Marka Rothko. Zawsze jednak\u2013 jako\u015b pod\u015bwiadomie – bardzo mi by\u0142o do nich blisko, cho\u0107 tak naprawd\u0119 nie umia\u0142abym racjonalnie wyt\u0142umaczy\u0107 dlaczego. Emanacja koloru, jego warto\u015b\u0107 i brzmienie, interwa\u0142y zestawie\u0144, akordyka harmonii w konsonansach i dysonansie, struktura p\u0142aszczyzny barwnej i artykulacja duktu p\u0119dzla pozornie p\u0142askiej plamy – te warto\u015bci zawsze przyci\u0105ga\u0142y mnie do wizji malarskiej Marka Rothko. Wiedz\u0119 o jego tw\u00f3rczo\u015bci czerpa\u0142am do\u015b\u0107 systematycznie z katalog\u00f3w, tekst\u00f3w oraz \u017ar\u00f3de\u0142 internetowych, rozbudzaj\u0105c sw\u00f3j apetyt na przysz\u0142e doznania w realu. Mniej wi\u0119cej rok przed informacj\u0105 o planowanej w FLV <\/em>wystawie artysty m\u00f3j znakomity kolega, wspania\u0142y kompozytor i wybitny gitarzysta, mieszkaj\u0105cy na sta\u0142e w Anglii \u2013 Marek Pasieczny \u2013 podzieli\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 swoimi kompozycjami, inspirowanymi obrazami Marka Rothko. Ile\u017c w tej muzyce by\u0142o finezji, lekko\u015bci w konstruowaniu materii! Niezwyk\u0142ej ekspresji ton\u00f3w o niemal metafizycznych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, jak emanacja barw w obrazach Rothko. Sam malarz by\u0142 g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce jego obrazy musz\u0105 \u201em\u00f3wi\u0107\u201d same za siebie jak najmniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 s\u0142\u00f3w. I przem\u00f3wi\u0142y do mnie, jeszcze inaczej, jeszcze bardziej przez kompozycje Marka Pasiecznego. \u2018Dotkn\u0119\u0142am\u2019 poszarpanych i niedookre\u015blonych pulsuj\u0105cych kraw\u0119dzi, \u2018zajrza\u0142am\u2019 w g\u0142\u0105b przez wielowarstwowo\u015b\u0107 laserunkowych malatur, k\u0142adzionych mi\u0119kkim p\u0119dzlem \u2013 i d\u0142oni\u0105 muzyka – dla uzyskania g\u0142adkiej powierzchni, pod kt\u00f3r\u0105 dzieje si\u0119 \u017cycie, bogactwo jego form.  <\/strong>Zobaczy\u0142am je wr\u0119cz namacalnie.<\/p>\n\n\n\n

Odwiedzi\u0142am wystaw\u0119 w czwartek 21.03.2024, na kilka dni przed jej zako\u0144czeniem w dniu (jak si\u0119 okaza\u0142o) darmowego wej\u015bcia student\u00f3w szk\u00f3\u0142 artystycznych oraz rekordowej – jak do tej pory od dnia otwarcia ekspozycji – ilo\u015bci odwiedzaj\u0105cych wystaw\u0119. Rzeczywi\u015bcie by\u0142y t\u0142umy! \u017bmudne czekanie prawie dwie godziny w kolejce, mimo rezerwacji bilet\u00f3w na konkretn\u0105 por\u0119. I upa\u0142. Zm\u0119czenie i nadw\u0105tlona wra\u017cliwo\u015b\u0107 odbioru. Ale \u201eefekt Rothko\u201d, nie jest wyimaginowany, dzia\u0142a \u2013 przynajmniej na mnie. Jego obrazy mocno zaznaczy\u0142y swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 w mojej pami\u0119ci, w taki spos\u00f3b, \u017ce

odwracaj\u0105c si\u0119 ty\u0142em do obrazu, czujesz t\u0119 obecno\u015b\u0107 tak, jak czujesz s\u0142o\u0144ce na plecach<\/strong><\/em>. <\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Dok\u0142adnie tak, jak chcia\u0142. Wystaw\u0119 dope\u0142nia\u0142a niepokoj\u0105ca \u015bcie\u017cka d\u017awi\u0119kowa Maxa Richtera \u2013 brytyjskiego kompozytora zaproszonego przez FLV<\/em> do skomponowania muzyki dedykowanej Markowi Rothko. Utw\u00f3r Unity Fields II<\/em> w pewnym momencie odtwarzany by\u0142 we wszystkich przestrzeniach galerii. Sam kompozytor nazwa\u0142 j\u0105 wyimaginowanym krajobrazem, przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej mo\u017cna zamieszka\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Podobnie jak monumentalne obrazy Marka Rothko, tak i przestrze\u0144 wystawiennicza paryskiego Muzeum Fundacji Louis Vuitton<\/em>, dostarcza niezwyk\u0142ych wra\u017ce\u0144 estetycznych. Budynek projektu Franka Gehry’egoznajduj\u0105cy si\u0119 obok Jardin d’Acclimatation <\/em>w Lasku Bulo\u0144skim, zadziwia futurystyczn\u0105 bry\u0142\u0105 i przestrzeni\u0105 dachu zwie\u0144czonego szklanymi \u017caglami. Z wysoko\u015bci najwy\u017cszego pi\u0119tra i otwartych taras\u00f3w roztacza si\u0119 niesamowity widok na Pary\u017c, mi\u0119dzy innymi na wie\u017cowce pobliskiej dzielnicy biznesowej La Defence i wszechogarniaj\u0105ce niebo.Budynek Fundacji otoczony jest kaskadowo opadaj\u0105cym strumieniem wody. Cisza i d\u017awi\u0119k bia\u0142ego szumu wodospadu, pulsuj\u0105cego jak sekretne \u017cycie obraz\u00f3w Rothko.
<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Tekst, zdj\u0119cia: Anna \u015aliwi\u0144ska

Zobacz prace znanych artyst\u00f3w na aukcji sztuki<\/strong> \u2013 TUTAJ LINK<\/a>
Do\u0142\u0105cz do\u00a0FB, aby \u015bledzi\u0107 ciekawostki z\u00a0\u017cycia artyst\u00f3w<\/strong> \u2013 LINK DO\u00a0FACEBOOKA<\/a>
Zobacz prace artyst\u00f3w w\u00a0Galerii Sztuki Quintessence <\/strong>\u2013 LINK DO\u00a0GALERII<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie interesuje mnie nic wi\u0119cej poza wyra\u017caniem najg\u0142\u0119bszych ludzkich emocji.<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":6599,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[104,103],"class_list":["post-6596","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-malarstwo","tag-malarstwo","tag-sztuka"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6596","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6596"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6596\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6824,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6596\/revisions\/6824"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6599"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwintesencja.art\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}